Organik kimyadaki zincir kelimesi, gündelik dildekinden farklı bir anlama sahiptir. Gündelik dildeki manasıyla, zincirin halkaları arasında katı mekanik bağlar yoktur; halkalar birbirine serbestçe geçer. Karmaşık bileşiklerdeki halkalar ise 'asker' gibi yanyana sıralanmıştır. Halkalardan oluşan bir zincire benzer ama tam bir zincir değildir.

Dolayısıyla kimyacılar halkaların zincir halkaları gibi bağlanıp bağlanamayacağı sorusuna cevap aramaya başladılar. Kısaca istenilen halkalı molekülleri kimyasal bağ olmadan tamamiyle mekaniksel olarak bağlamaktı.

1964 yılında ilk defa iki Alman kimyacı Lüttringhaus ve Schill katenan sentezlemeyi başardılar. Elde edilen madde 26 ve 28 karbon atomu içeren iki halkanın içiçe geçmesinden oluşan 125 derecede eriyen kristal yapılı bir tozdu.

Şu anda kimyacılar üç halkalı daha karmaşık moleküller üzerinde çalışıyorlar. Şimdilik sadece fantezi amaçlı sentezlenen bu bileşikler kimbilir belki de ileride ilginç kullanım alanları bulabilir.

 

Kaynak: 107 Kimya öyküsü, L.Vlasov, 1998 Tübitak Yayınları

Tetrahedron geometriye sahip fantastik bir molekül.

Kapali formülü C₄H₄ olan molekülleri cizerken genelde en sona kalan ve de pek akla gelmeyen geometrik olarak oldukca gergin olan bir molekül. Bu yüzdendir ki kimse su ana kadar bu molekülü sentezleyememistir. Ama hidrojenler yerine tert-bütil gruplarinin oldugu sagdaki türevi sentezlenebilmistir.

 

Adi üstünde fantastik bir molekül olan tetrahedran, sentezleyen insanin basinin göge ermesinden baska bir faydasi olacagi bilinmemektedir. Ama bir cok fantastik molekül gibi bir gün belki de, faydali özellikler gösterdigi bulunacak, belki de süper iletken olacak ya da kanser tedavisinde kullanilabilecek bir ilac haline gelecek; belki de enflasyona care olacak ya da Türkiyede sonradan kesfedilecek madenleri ile ülkemizin degerlenedirilemeyen 48. maddesi olacak.

(bkz: ironiden anlamayan nesle asina degiliz)